Van Arita dùng cho hệ thống chữa cháy vòng khép kín cần lưu ý gì?

Van Arita dùng cho hệ thống chữa cháy vòng khép kín cần được lựa chọn và bố trí cẩn thận vì đây là dạng hệ thống có nhiều hướng cấp nước, nhiều điểm liên thông và thường phục vụ cho nhà xưởng, khu công nghiệp, kho hàng, tòa nhà lớn hoặc các công trình cần đảm bảo nước chữa cháy luôn được cấp ổn định. Khác với tuyến ống cụt chỉ cấp nước theo một hướng, hệ thống vòng khép kín cho phép nước có thể đi từ nhiều phía đến khu vực cần chữa cháy, giúp tăng độ an toàn và giảm nguy cơ mất nước cục bộ khi một đoạn ống cần sửa chữa.

Trong hệ thống này, van Arita có thể được dùng tại các điểm chia nhánh, tuyến chính, tuyến vòng quanh công trình, phòng bơm, hố van ngoài trời, hệ sprinkler, trụ chữa cháy hoặc các tuyến cấp cho từng khu vực. Vì đường ống liên thông nhiều hướng nên việc chọn đúng loại van, lắp đúng chiều dòng chảy, đánh số, ghi nhãn và quản lý trạng thái van là rất quan trọng.

Nếu bạn đang tìm hiểu tổng thể các dòng van dùng trong hệ thống chữa cháy, có thể tham khảo nhóm Van chữa cháy UL/FM Arita để xem thêm các sản phẩm như van cổng, van bướm, van 1 chiều, lọc Y và van xả khí chuyên dùng cho PCCC.

Hệ thống chữa cháy vòng khép kín là gì?

Hệ thống chữa cháy vòng khép kín là kiểu bố trí đường ống theo dạng vòng, trong đó nước có thể cấp đến một khu vực từ nhiều hướng khác nhau. Thay vì chỉ có một tuyến cấp duy nhất, đường ống được liên kết thành vòng quanh công trình hoặc quanh từng khu vực bảo vệ.

Ưu điểm của hệ thống vòng khép kín là tăng độ ổn định khi cấp nước chữa cháy. Nếu một đoạn ống cần cô lập để sửa chữa, các khu vực khác vẫn có thể được cấp nước từ hướng còn lại nếu van được bố trí và vận hành đúng. Dạng hệ thống này thường gặp trong khu công nghiệp, nhà máy, kho hàng lớn, khu logistics, tòa nhà có nhiều khu vực kỹ thuật hoặc công trình có yêu cầu cấp nước PCCC liên tục.

Tuy nhiên, vì hệ thống có nhiều hướng dòng chảy nên việc quản lý van phức tạp hơn. Nếu đóng nhầm một van hoặc lắp sai chiều một thiết bị có hướng dòng chảy, khả năng cấp nước cho một khu vực có thể bị ảnh hưởng.

Van Arita có dùng được cho hệ thống chữa cháy vòng khép kín không?

Van Arita có thể dùng cho hệ thống chữa cháy vòng khép kín nếu chọn đúng loại van theo từng vị trí. Các dòng thường dùng gồm van cổng Arita, van bướm Arita, van bướm tín hiệu điện Arita, van 1 chiều Arita, lọc Y Arita và van xả khí Arita.

Tuy nhiên, không nên chọn van theo kiểu chung chung. Với hệ thống vòng, mỗi van cần được xác định rõ chức năng: van cô lập đoạn ống, van cấp khu vực, van sau bơm, van chống hồi lưu, van lọc cặn hay van xả khí. Nếu chọn sai loại, hệ thống có thể không vận hành đúng khi cần cấp nước từ nhiều hướng.

Với các tuyến quan trọng cần giám sát trạng thái, nên ưu tiên van bướm tín hiệu điện Arita để tránh tình trạng van bị đóng mà đội vận hành không phát hiện.

Tiêu chí 1: Chọn đúng loại van theo từng vị trí trên tuyến vòng

Trong hệ thống vòng khép kín, mỗi vị trí van có nhiệm vụ khác nhau. Van chặn dùng để cô lập một đoạn ống khi sửa chữa hoặc khi cần chia khu vực cấp nước. Van 1 chiều dùng để kiểm soát dòng nước một chiều tại những điểm cần chống hồi lưu. Lọc Y dùng để giữ cặn trước thiết bị quan trọng. Van xả khí dùng tại điểm cao hoặc đoạn dễ tích khí.

Với tuyến vòng chính, có thể dùng van cổng Arita hoặc van bướm Arita tùy thiết kế. Van cổng phù hợp với vị trí cần đóng mở hoàn toàn, dòng chảy thẳng và ít cản dòng. Van bướm phù hợp với khu vực cần thiết kế gọn, thao tác nhanh và dễ bố trí trong hố van hoặc tủ kỹ thuật.

Không nên dùng một loại van thay cho tất cả vị trí. Đặc biệt, không được thay van 1 chiều bằng van chặn thông thường hoặc thay van tín hiệu điện bằng van thường nếu tuyến đó cần giám sát trạng thái.

Tiêu chí 2: Kiểm tra đúng kích cỡ và áp lực làm việc

Van Arita dùng trong hệ thống chữa cháy vòng khép kín cần đúng kích cỡ DN hoặc inch theo bản vẽ thiết kế. Nếu tuyến vòng chính là DN150 thì van phải là DN150, nếu tuyến DN200 thì van phải là DN200, trừ khi bản vẽ có yêu cầu chuyển cỡ rõ ràng.

Không nên tự ý giảm kích cỡ van để tiết kiệm chi phí. Hệ thống vòng khép kín thường cần đảm bảo lưu lượng nước lớn, đặc biệt khi cấp cho nhiều khu vực hoặc nhiều trụ/họng chữa cháy cùng lúc. Van nhỏ hơn đường ống có thể làm tăng tổn thất áp và ảnh hưởng đến lưu lượng nước chữa cháy.

Áp lực làm việc của van cũng cần phù hợp với áp lực thiết kế, áp lực bơm và áp lực thử kín. Các vị trí gần phòng bơm, tuyến vòng chính và tuyến cấp xa cần kiểm tra cấp áp lực kỹ hơn.

Tiêu chí 3: Bố trí van để cô lập từng đoạn ống khi cần sửa chữa

Một lợi thế lớn của hệ thống vòng khép kín là có thể cô lập một đoạn ống mà vẫn duy trì cấp nước từ hướng khác. Để làm được điều này, van chặn cần được bố trí hợp lý tại các điểm chia đoạn, điểm giao tuyến, trước/sau nhánh cấp và khu vực cần bảo trì.

Khi một đoạn ống bị rò hoặc cần sửa chữa, đội vận hành có thể đóng các van ở hai đầu đoạn đó. Nước vẫn có thể đi vòng theo hướng còn lại để cấp cho khu vực khác. Nếu bố trí van quá ít hoặc vị trí không hợp lý, việc cô lập sẽ khó khăn và có thể phải dừng cả tuyến lớn.

Vì vậy, khi dùng van Arita cho hệ thống vòng, cần kiểm tra bản vẽ xem các van cô lập đã đủ chưa, vị trí có dễ thao tác không và có nhãn rõ ràng không.

Tiêu chí 4: Kiểm tra chiều dòng chảy với van 1 chiều và lọc Y

Trong hệ thống vòng khép kín, dòng nước có thể đi từ nhiều hướng. Vì vậy, các thiết bị có chiều dòng chảy như van 1 chiều Arita và lọc Y Arita cần được kiểm tra rất kỹ trước khi lắp.

Van 1 chiều phải lắp đúng theo mũi tên trên thân van. Nếu lắp sai chiều, van có thể chặn dòng nước không đúng lúc hoặc không ngăn được dòng hồi lưu. Với hệ thống vòng, việc lắp sai chiều có thể làm một nhánh không nhận được nước hoặc gây rối dòng khi bơm hoạt động.

Lọc Y cũng phải lắp đúng chiều để nước đi qua lưới lọc đúng hướng. Nếu lọc Y lắp sai, hiệu quả lọc giảm và dòng chảy có thể bị cản bất thường.

Tiêu chí 5: Ưu tiên van dễ quan sát trạng thái mở đóng

Trong hệ thống vòng khép kín, trạng thái của từng van rất quan trọng. Một van bị đóng nhầm có thể làm mất ý nghĩa của tuyến vòng, khiến nước không cấp được từ hướng dự phòng. Vì vậy, các van Arita trên tuyến chính, tuyến nhánh và hệ sprinkler cần dễ quan sát trạng thái mở đóng.

Với van bướm, cần nhìn rõ chỉ thị trên tay quay hoặc hộp số. Với van cổng ty nổi, cần quan sát được ty van. Với van tín hiệu điện, cần kiểm tra cả trạng thái thực tế tại van và tín hiệu báo về tủ trung tâm.

Các van quan trọng cần luôn mở nên có nhãn rõ, có thể khóa niêm phong nếu quy trình vận hành yêu cầu. Trạng thái bình thường của van nên được ghi vào hồ sơ quản lý.

Tiêu chí 6: Đánh số và lập sơ đồ quản lý van

Hệ thống vòng khép kín thường có nhiều van hơn hệ thống tuyến đơn. Nếu không đánh số và lập sơ đồ, đội vận hành rất dễ nhầm lẫn khi cần cô lập một đoạn ống hoặc kiểm tra sự cố.

Mỗi van nên có mã riêng, ví dụ:

• TV-01: van tuyến vòng số 01.
• HV-02: van hố van số 02.
• SPK-A-01: van cấp sprinkler khu A.
• PB-D-01: van đường đẩy phòng bơm.
• CV-01: van 1 chiều số 01.

Mã van nên được thể hiện đồng bộ trên nhãn thực tế, bản vẽ hoàn công, bảng quản lý van và biên bản bảo trì. Nếu không có mã van, khi sự cố xảy ra sẽ rất khó chỉ đạo chính xác “đóng van nào, mở van nào”.

Tiêu chí 7: Chú ý van ngoài trời và hố van trên tuyến vòng

Hệ thống chữa cháy vòng khép kín thường có nhiều van nằm ngoài trời, trong hố van hoặc dọc tuyến đường nội bộ. Đây là các vị trí dễ bị mưa, bùn đất, nước đọng, cỏ cây, xe nâng hoặc xe tải ảnh hưởng.

Van Arita lắp ngoài trời cần chú ý lớp sơn phủ, bulong, mặt bích, tay quay và khả năng chống rỉ. Hố van cần đủ rộng, có nắp chắc chắn, dễ mở và không bị ngập nước lâu ngày. Nếu van nằm gần đường xe chạy, nên có cọc bảo vệ hoặc bố trí hố van ở vị trí an toàn.

Các van ngoài trời cũng cần nhãn rõ hoặc đánh dấu trên sơ đồ để đội bảo trì dễ tìm khi kiểm tra.

Tiêu chí 8: Kiểm tra van sau chạy thử bơm và thử áp

Sau khi chạy thử bơm hoặc thử áp hệ thống vòng khép kín, cần kiểm tra lại toàn bộ các van Arita trên tuyến chính và các nhánh quan trọng. Khi áp lực tăng, các lỗi như rò mặt bích, gioăng lệch, bulong lỏng, van 1 chiều va đập hoặc lọc Y nghẹt thường dễ phát hiện hơn.

Cần kiểm tra áp lực tại các điểm xa bơm để biết nước có cấp đều không. Nếu một khu vực áp yếu bất thường, cần kiểm tra xem có van nào chưa mở hết, bị đóng nhầm, lọc Y nghẹt hoặc van 1 chiều lắp sai chiều không.

Với hệ thống vòng, không chỉ kiểm tra tại phòng bơm mà cần kiểm tra cả các điểm cuối tuyến, hố van ngoài trời, tủ kỹ thuật và khu vực sprinkler.

Bảng checklist chọn và kiểm tra van Arita cho hệ thống chữa cháy vòng khép kín

Các lỗi thường gặp khi dùng van trong hệ thống vòng khép kín

Lỗi đầu tiên là không đánh số van. Khi có nhiều van trên tuyến vòng, nếu không có mã rõ ràng, đội vận hành rất dễ đóng nhầm hoặc bỏ sót van cần kiểm tra.

Lỗi thứ hai là van trên tuyến chính bị đóng một phần. Van chưa mở hết có thể làm giảm lưu lượng, tăng tổn thất áp và khiến khu vực xa bơm nhận nước yếu hơn.

Lỗi thứ ba là van 1 chiều lắp sai chiều. Với hệ thống vòng, lỗi này có thể làm dòng nước không đi đúng hướng hoặc gây tụt áp bất thường.

Lỗi thứ tư là hố van ngoài trời bị ngập, khiến tay quay, bulong và mặt bích nhanh rỉ sét. Khi cần thao tác, van có thể kẹt hoặc khó mở.

Lỗi thứ năm là không kiểm tra toàn tuyến sau chạy thử bơm. Chỉ kiểm tra phòng bơm là chưa đủ vì hệ thống vòng có nhiều điểm xa cần được xác nhận áp lực và trạng thái van.

Lưu ý khi bảo trì van Arita trong hệ thống vòng khép kín

Van Arita trong hệ thống chữa cháy vòng khép kín cần được kiểm tra định kỳ theo sơ đồ tuyến. Không nên kiểm tra rời rạc theo cảm tính. Nên chia hệ thống thành từng khu vực, từng đoạn vòng hoặc từng nhóm hố van để kiểm tra lần lượt.

Nội dung kiểm tra gồm trạng thái mở đóng, rò mặt bích, bulong, gioăng, tay quay, hộp số, tín hiệu điện, van 1 chiều, lọc Y, van xả khí, hố van và khả năng tiếp cận thực tế.

Sau mỗi lần sửa chữa hoặc cô lập một đoạn ống, cần đưa các van về trạng thái vận hành bình thường. Đây là bước rất quan trọng vì nhiều sự cố PCCC xảy ra do van bị đóng sau bảo trì nhưng không được mở lại.

Có cần khóa niêm phong van trên tuyến vòng không?

Với các van quan trọng cần luôn mở trên tuyến vòng, nên cân nhắc khóa niêm phong sau khi kiểm tra đúng trạng thái. Khóa niêm phong giúp hạn chế người không có nhiệm vụ tự ý đóng mở van và giúp đội vận hành phát hiện nếu van đã bị can thiệp.

Tuy nhiên, không nên niêm phong tất cả các van một cách máy móc. Những van phục vụ xả, thử, bảo trì hoặc thường xuyên cần thao tác phải có quy trình riêng. Nguyên tắc là van nào ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cấp nước chữa cháy và bình thường phải mở thì nên quản lý chặt hơn.

Kết luận

Van Arita dùng cho hệ thống chữa cháy vòng khép kín cần chú ý đúng loại van, đúng kích cỡ, đúng áp lực, đúng chiều dòng chảy và đúng vị trí lắp đặt. Vì hệ thống vòng có nhiều hướng cấp nước và nhiều điểm liên thông, việc đánh số van, ghi nhãn trạng thái, lập sơ đồ quản lý và kiểm tra định kỳ là rất quan trọng.

Các van chặn trên tuyến vòng cần được bố trí sao cho có thể cô lập từng đoạn ống khi cần sửa chữa mà không làm gián đoạn toàn bộ hệ thống. Van 1 chiều và lọc Y phải lắp đúng hướng. Van tín hiệu điện nên dùng tại các tuyến quan trọng cần giám sát. Van ngoài trời và hố van cần được bảo vệ khỏi rỉ sét, ngập nước và va chạm.

Khi hệ thống được bố trí và quản lý đúng, van Arita sẽ giúp hệ thống chữa cháy vòng khép kín vận hành ổn định hơn, linh hoạt hơn khi bảo trì và an toàn hơn khi cần cấp nước chữa cháy.

Câu hỏi thường gặp về van Arita trong hệ thống chữa cháy vòng khép kín