Van Arita lắp trên tuyến ống đứng PCCC cần kiểm tra những yếu tố nào?

Van Arita lắp trên tuyến ống đứng PCCC cần được kiểm tra kỹ về loại van, kích cỡ, áp lực, chiều dòng chảy, trạng thái mở đóng, vị trí thao tác, mặt bích, bulong, gioăng làm kín, giá đỡ đường ống và khả năng bảo trì sau này. Tuyến ống đứng là phần đường ống dẫn nước chữa cháy theo phương thẳng đứng, thường đi qua nhiều tầng của tòa nhà, nhà xưởng cao tầng, tầng hầm, trục kỹ thuật hoặc khu vực cầu thang thoát hiểm.

Trong hệ thống phòng cháy chữa cháy, tuyến ống đứng có vai trò rất quan trọng vì đây là tuyến cấp nước từ phòng bơm hoặc tuyến chính lên các tầng, cấp cho họng nước vách tường, sprinkler, van khu vực hoặc các nhánh chữa cháy trên cao. Nếu van Arita lắp trên tuyến ống đứng bị sai loại, sai chiều, rò mặt bích, đóng chưa hết, mở chưa hết hoặc khó thao tác, hệ thống có thể bị giảm áp, thiếu nước hoặc khó xử lý khi cần bảo trì.

Nếu bạn đang tìm hiểu các dòng van dùng cho hệ thống chữa cháy, có thể tham khảo nhóm Van chữa cháy UL/FM Arita để xem thêm các sản phẩm như van cổng, van bướm, van 1 chiều, lọc Y và van xả khí chuyên dùng cho PCCC.

Tuyến ống đứng PCCC là gì?

Tuyến ống đứng PCCC là đường ống chạy theo chiều cao công trình, có nhiệm vụ đưa nước chữa cháy từ tuyến cấp chính lên các tầng hoặc các khu vực cần bảo vệ. Tuyến này có thể cấp nước cho họng chữa cháy vách tường, hệ sprinkler, cuộn vòi, van khu vực hoặc các nhánh cấp nước phụ.

Trong tòa nhà cao tầng, tuyến ống đứng thường nằm trong trục kỹ thuật, buồng thang, hành lang kỹ thuật hoặc phòng kỹ thuật theo tầng. Trong nhà xưởng, tuyến ống đứng có thể cấp nước lên sàn thao tác, tầng lửng, mái hoặc các khu vực đặt thiết bị kỹ thuật.

Do tuyến ống đứng thường đi qua nhiều tầng, áp lực nước trên từng đoạn có thể khác nhau. Vì vậy, van lắp trên tuyến này cần được chọn đúng thông số và kiểm tra kỹ để không ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống phía sau.

Van Arita có thể lắp ở đâu trên tuyến ống đứng PCCC?

Van Arita có thể được lắp tại chân ống đứng, đầu tuyến ống đứng, các tầng trung gian, nhánh rẽ cấp cho từng tầng hoặc vị trí cần cô lập khu vực khi bảo trì. Tùy chức năng cụ thể, có thể sử dụng van cổng Arita, van bướm Arita, van bướm tín hiệu điện Arita, van 1 chiều Arita, lọc Y Arita hoặc van xả khí Arita.

Tại chân ống đứng, van thường dùng để cô lập toàn bộ tuyến đứng khi cần sửa chữa. Tại các tầng, van có thể dùng để kiểm soát nhánh cấp cho từng khu vực. Tại điểm cao hoặc đoạn dễ tích khí, có thể cần van xả khí. Nếu tuyến có yêu cầu giám sát trạng thái, van bướm tín hiệu điện Arita có thể được sử dụng để báo về tủ trung tâm.

Điều quan trọng là phải xác định đúng chức năng trước khi chọn van. Không nên lắp một loại van chung cho mọi vị trí nếu bản vẽ không yêu cầu.

Yếu tố 1: Kiểm tra đúng loại van theo chức năng

Trước tiên cần kiểm tra van Arita lắp trên tuyến ống đứng có đúng chức năng không. Nếu vị trí cần đóng mở tuyến cấp nước, có thể dùng van cổng hoặc van bướm. Nếu cần giám sát trạng thái mở đóng, nên dùng van bướm tín hiệu điện. Nếu cần chống nước chảy ngược, dùng van 1 chiều. Nếu cần lọc cặn, dùng lọc Y. Nếu cần thoát khí tại điểm cao, dùng van xả khí.

Không nên thay thế tùy tiện giữa các loại van. Ví dụ, van 1 chiều không thể thay bằng van chặn thông thường vì chức năng khác nhau. Van tín hiệu điện không nên thay bằng van thường nếu tuyến đó cần báo trạng thái về tủ trung tâm. Lọc Y không nên bỏ đi nếu thiết kế cần bảo vệ thiết bị phía sau khỏi cặn bẩn.

Khi nghiệm thu hoặc bảo trì, cần đối chiếu loại van thực tế với bản vẽ thiết kế và hồ sơ vật tư.

Yếu tố 2: Kiểm tra kích cỡ DN và tiêu chuẩn kết nối

Van Arita trên tuyến ống đứng phải đúng kích cỡ đường ống. Nếu tuyến ống đứng là DN100 thì van cũng phải là DN100, nếu tuyến là DN150 thì van phải đúng DN150, trừ khi bản vẽ thiết kế có yêu cầu chuyển cỡ.

Không nên tự ý giảm kích cỡ van vì có thể làm tăng tổn thất áp và giảm lưu lượng nước cấp cho các tầng phía trên. Với hệ thống PCCC, lưu lượng và áp lực tại điểm sử dụng là yếu tố rất quan trọng.

Ngoài kích cỡ, cần kiểm tra kiểu kết nối. Van mặt bích phải đúng tiêu chuẩn mặt bích, số lỗ bulong, đường kính vòng chia lỗ và gioăng làm kín. Van bướm wafer hoặc lug cần kiểm tra khoảng cách lắp đặt, chiều dài bulong và khả năng đĩa van xoay tự do.

Yếu tố 3: Kiểm tra áp lực làm việc của van

Tuyến ống đứng có thể chịu áp lực khá lớn, đặc biệt ở phần chân tuyến, gần phòng bơm hoặc trong các công trình cao tầng. Van Arita lắp trên tuyến này cần có cấp áp lực phù hợp với áp lực làm việc và áp lực thử kín của hệ thống.

Nếu van không đủ cấp áp, khi chạy bơm hoặc thử áp có thể bị rò tại mặt bích, hư gioăng, thấm nước tại thân van hoặc không đạt nghiệm thu. Vì vậy, trước khi lắp đặt cần đối chiếu thông số trên catalogue, thân van và hồ sơ kỹ thuật.

Với các công trình có yêu cầu cao về PCCC, nếu cần van UL/FM thì phải kiểm tra đúng model, đúng chứng chỉ và đúng kích cỡ theo hồ sơ được duyệt.

Yếu tố 4: Kiểm tra chiều dòng chảy

Không phải van nào cũng có chiều dòng chảy bắt buộc, nhưng với van 1 chiều, lọc Y, van xả khí hoặc một số thiết bị có mũi tên trên thân, việc kiểm tra chiều dòng chảy là bắt buộc.

Trên tuyến ống đứng, nước có thể đi từ dưới lên trên hoặc trong một số trường hợp có thể có hướng cấp đặc biệt theo thiết kế. Vì vậy, khi lắp van 1 chiều Arita hoặc lọc Y Arita, cần đối chiếu mũi tên trên thân van với hướng nước thực tế.

Nếu lắp sai chiều, van 1 chiều có thể không mở đúng hoặc không chống được dòng hồi lưu. Lọc Y lắp sai chiều sẽ giảm hiệu quả lọc và có thể gây cản dòng bất thường.

Yếu tố 5: Kiểm tra trạng thái mở đóng của van

Van trên tuyến ống đứng cần được kiểm tra trạng thái mở đóng rõ ràng. Nhiều van trên tuyến cấp chính hoặc tuyến cấp cho các tầng phải ở trạng thái mở hoàn toàn để đảm bảo nước chữa cháy sẵn sàng cấp lên các khu vực phía trên.

Nếu van chỉ mở một phần, dòng nước sẽ bị cản, áp lực phía sau có thể giảm và đường ống có thể phát tiếng ồn hoặc rung khi bơm chạy. Nếu van bị đóng nhầm, cả một tầng hoặc một nhánh phía sau có thể không có nước chữa cháy.

Với van bướm, cần kiểm tra chỉ thị trên tay quay, hộp số hoặc tay gạt. Với van cổng ty nổi, có thể quan sát vị trí ty van. Với van bướm tín hiệu điện, cần kiểm tra cả trạng thái thực tế tại van và tín hiệu báo về tủ trung tâm.

Yếu tố 6: Kiểm tra vị trí lắp có dễ thao tác không

Tuyến ống đứng thường nằm trong trục kỹ thuật, tủ kỹ thuật hoặc khu vực hẹp. Vì vậy, van Arita cần được lắp ở vị trí có thể thao tác được thật sự, không chỉ lắp vừa về mặt cơ khí.

Cần kiểm tra tay quay, tay gạt hoặc hộp số có đủ khoảng xoay không. Người vận hành có thể đứng thao tác an toàn không. Van có bị vướng tường, cửa tủ, ống gió, máng cáp, đường điện hoặc các tuyến ống khác không.

Với van cổng ty nổi, cần kiểm tra chiều cao ty van khi mở. Với van bướm tay gạt, cần kiểm tra đủ góc xoay. Với lọc Y, cần có khoảng trống tháo nắp và rút lưới lọc. Với van tín hiệu điện, hộp tín hiệu phải dễ kiểm tra và đấu nối.

Yếu tố 7: Kiểm tra mặt bích, gioăng và bulong

Mặt bích, gioăng và bulong là các vị trí cần kiểm tra kỹ trên tuyến ống đứng vì nếu bị rò, nước có thể chảy xuống nhiều tầng hoặc gây ẩm trục kỹ thuật. Khi lắp đặt, gioăng phải đúng kích cỡ, đặt đúng tâm, không rách, không gấp mép và phù hợp áp lực hệ thống.

Bulong phải đủ số lượng, đúng kích thước và siết đều theo đường chéo. Không nên siết lệch một bên vì có thể làm gioăng biến dạng, mặt bích rò hoặc thân van bị ép lệch.

Sau khi chạy thử bơm hoặc thử áp, cần kiểm tra lại mặt bích có thấm nước không. Nếu thấy vệt ẩm, giọt nước hoặc vệt rỉ vàng quanh bulong, cần xử lý sớm.

Yếu tố 8: Kiểm tra giá đỡ và tải trọng đường ống

Tuyến ống đứng chịu tải trọng theo phương thẳng đứng, vì vậy giá đỡ, kẹp ống và điểm neo rất quan trọng. Van Arita có trọng lượng riêng, nhất là các van kích cỡ lớn như DN100, DN150, DN200 hoặc lớn hơn. Không nên để toàn bộ tải trọng của van và đoạn ống dồn vào một mối nối mặt bích.

Cần kiểm tra tuyến ống đứng có giá đỡ chắc không, khoảng cách kẹp ống có phù hợp không, có bị rung khi bơm chạy không và van có bị treo lệch trên đường ống không.

Nếu giá đỡ yếu, đường ống có thể rung, võng, kéo lệch mặt bích, gây rò gioăng hoặc làm van đóng mở nặng sau một thời gian sử dụng.

Yếu tố 9: Kiểm tra khả năng tiếp cận khi bảo trì

Van trên tuyến ống đứng phải có lối tiếp cận để kiểm tra và bảo trì. Nếu van nằm trong trục kỹ thuật kín, cần có cửa thăm đủ rộng. Nếu van nằm trên cao, cần có sàn thao tác, thang hoặc vị trí đứng an toàn.

Không nên chôn kín van sau tường, sau hộp kỹ thuật cố định hoặc trên trần mà không có cửa thăm. Khi xảy ra rò nước, kẹt van hoặc cần đóng tuyến để sửa chữa, việc không tiếp cận được van sẽ gây rất nhiều khó khăn.

Với các van quan trọng, nên có nhãn vị trí bên ngoài tủ hoặc cửa thăm để người vận hành biết bên trong có van nào.

Yếu tố 10: Kiểm tra tín hiệu điện nếu dùng van bướm tín hiệu

Nếu tuyến ống đứng dùng van bướm tín hiệu điện Arita, cần kiểm tra trạng thái thực tế tại van và tín hiệu báo về tủ trung tâm. Khi van mở, tủ phải báo đúng trạng thái mở. Khi van đóng hoặc thay đổi trạng thái theo quy trình test, tủ phải báo đúng tương ứng.

Dây tín hiệu cần được đi gọn, tránh bị kẹp trong tủ kỹ thuật, tránh ẩm, tránh kéo căng và tránh va chạm khi đóng mở cửa tủ. Hộp tín hiệu nên quay về phía dễ kiểm tra, không bị che bởi ống khác.

Với tuyến ống đứng cấp sprinkler hoặc cấp khu vực quan trọng, tín hiệu trạng thái van giúp hạn chế rủi ro van bị đóng nhầm mà không ai biết.

Bảng checklist kiểm tra van Arita trên tuyến ống đứng PCCC

Các lỗi thường gặp khi lắp van Arita trên tuyến ống đứng

Lỗi đầu tiên là lắp van ở vị trí khó thao tác. Van nằm trong trục kỹ thuật nhưng cửa thăm quá nhỏ, tay quay bị vướng hoặc người vận hành không thể đứng thao tác an toàn.

Lỗi thứ hai là không kiểm tra trạng thái mở đóng. Van có thể bị mở chưa hết sau khi thử áp hoặc bị đóng nhầm sau bảo trì, làm giảm khả năng cấp nước lên các tầng.

Lỗi thứ ba là mặt bích thấm nước. Tuyến ống đứng nếu bị rò tại mặt bích sẽ dễ làm nước chảy xuống tầng dưới, gây ẩm tường, ẩm trục kỹ thuật và rỉ bulong.

Lỗi thứ tư là thiếu giá đỡ. Van kích cỡ lớn trên tuyến đứng nếu không có đỡ phù hợp có thể làm đường ống bị kéo lệch, gây rò và rung.

Lỗi thứ năm là không đánh số van. Khi có nhiều tuyến ống đứng trong công trình, nếu không có mã van rõ ràng, đội vận hành rất dễ nhầm tuyến khi kiểm tra hoặc xử lý sự cố.

Lưu ý khi bảo trì van Arita trên tuyến ống đứng

Khi bảo trì, cần kiểm tra trạng thái mở đóng, rò nước, rỉ sét, tay quay, tay gạt, hộp số, mặt bích, gioăng, bulong, giá đỡ và tín hiệu điện nếu có. Nên kiểm tra từ dưới lên trên hoặc theo từng tầng để tránh bỏ sót.

Với van lắp trong trục kỹ thuật, cần mở cửa thăm và quan sát trực tiếp. Không nên chỉ kiểm tra qua bản vẽ hoặc nhãn bên ngoài. Với van trên tuyến cấp sprinkler, cần kiểm tra kỹ trạng thái mở và tín hiệu báo nếu có.

Sau khi thao tác bảo trì, phải đưa van về đúng trạng thái bình thường. Nếu van cần luôn mở, nên ghi nhãn rõ và có thể khóa niêm phong theo quy trình vận hành.

Khi nào cần thay van Arita trên tuyến ống đứng?

Nên cân nhắc thay van nếu van bị rò nhiều lần tại thân hoặc mặt bích, đóng mở nặng, tay quay hỏng, hộp số kẹt, trục van rỉ nặng, gioăng không còn kín, van tín hiệu báo sai nhiều lần hoặc van không còn đảm bảo đúng chức năng.

Với tuyến ống đứng quan trọng cấp nước cho nhiều tầng, không nên cố sử dụng van đã mất độ tin cậy. Khi thay van, cần giữ đúng chủng loại, kích cỡ, áp lực, kiểu kết nối và cập nhật hồ sơ quản lý sau khi thay.

Sau khi thay, cần thử kín lại để đảm bảo mối nối không rò và tuyến ống đứng vẫn giữ áp ổn định.

Kết luận

Van Arita lắp trên tuyến ống đứng PCCC cần kiểm tra nhiều yếu tố quan trọng như loại van, kích cỡ, áp lực, kiểu kết nối, chiều dòng chảy, trạng thái mở đóng, mặt bích, gioăng, bulong, giá đỡ đường ống, không gian thao tác, tín hiệu điện và khả năng bảo trì.

Tuyến ống đứng là tuyến cấp nước theo chiều cao công trình, nên nếu van bị sai trạng thái, rò nước, khó thao tác hoặc lắp sai chiều, nhiều khu vực phía sau có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy, các van trên tuyến này cần được đánh số, ghi nhãn, lập hồ sơ và kiểm tra định kỳ.

Khi lắp đặt và bảo trì đúng cách, van Arita sẽ giúp tuyến ống đứng PCCC vận hành ổn định, hạn chế rò rỉ, dễ kiểm tra và đảm bảo nước chữa cháy luôn sẵn sàng cấp đến các tầng khi cần.

Câu hỏi thường gặp về van Arita lắp trên tuyến ống đứng PCCC