Van Arita lắp tại khu vực cầu thang thoát hiểm cần được bố trí và kiểm tra cẩn thận vì đây là lối thoát nạn quan trọng khi xảy ra cháy. Cầu thang thoát hiểm thường liên quan đến họng nước chữa cháy vách tường, đường ống đứng, tuyến sprinkler, hộp chữa cháy và các van khóa phục vụ từng tầng hoặc từng khu vực.
Khi lắp van Arita ở khu vực này, không nên chỉ quan tâm đến việc van có đúng kích cỡ đường ống hay không. Cần chú ý vị trí lắp, không gian thoát nạn, khả năng thao tác, nguy cơ rò rỉ, áp lực làm việc, nhãn nhận diện, trạng thái mở đóng và kế hoạch kiểm tra định kỳ.

Đặc điểm hệ thống PCCC tại cầu thang thoát hiểm
Cầu thang thoát hiểm là khu vực dùng để di chuyển an toàn khi có cháy, khói hoặc sự cố trong công trình. Vì vậy, mọi thiết bị PCCC lắp tại đây phải vừa đảm bảo chức năng chữa cháy, vừa không được cản trở lối đi.
Tại cầu thang thoát hiểm, hệ thống PCCC có thể gồm đường ống đứng, họng nước chữa cháy, van khóa tầng, đồng hồ áp, hộp chữa cháy, cuộn vòi, lăng phun và các tuyến ống cấp nước liên quan. Van Arita có thể được lắp tại các vị trí cần đóng mở, cô lập tầng hoặc kiểm soát nhánh cấp nước.
Do khu vực này thường có diện tích không quá rộng, việc bố trí van cần gọn, dễ nhận biết và không gây vướng khi thoát nạn. Van không nên nhô ra quá nhiều, không làm hẹp lối đi và không nằm ở vị trí dễ va chạm.
Chú ý không cản trở lối thoát nạn
Điểm quan trọng đầu tiên khi lắp van Arita tại cầu thang thoát hiểm là không được cản trở lối đi. Cầu thang thoát hiểm cần thông thoáng để người trong công trình có thể di chuyển nhanh khi có sự cố.
Van, tay quay, tay gạt, hộp số hoặc mặt bích không nên lắp nhô ra lối đi chính. Nếu van đặt sai vị trí, người di chuyển có thể va vào, nhất là trong điều kiện khói, thiếu sáng hoặc đông người.
Khi chọn vị trí lắp, cần tính cả không gian thao tác cho đội kỹ thuật và không gian thoát nạn cho người sử dụng. Không nên vì tiện thi công mà đặt van ở vị trí gây hẹp chiếu nghỉ, hẹp lối lên xuống hoặc vướng cửa thoát hiểm.
Chọn đúng loại van Arita theo vị trí lắp đặt
Van Arita lắp tại khu vực cầu thang thoát hiểm có thể là van cổng, van bướm, van một chiều hoặc van khóa theo từng tuyến thiết kế. Mỗi loại van có chức năng khác nhau nên cần chọn đúng theo bản vẽ.
Van cổng Arita thường dùng tại tuyến ống đứng hoặc vị trí cần đóng mở hoàn toàn. Loại van này phù hợp với những tuyến cần lưu lượng ổn định và không thao tác quá thường xuyên.
Van bướm Arita phù hợp với vị trí cần thao tác nhanh, không gian lắp đặt hẹp và cần dễ quan sát trạng thái đóng mở. Với một số tuyến nhánh hoặc khu vực kỹ thuật gần cầu thang, van bướm có thể giúp tiết kiệm diện tích hơn.
Van một chiều Arita thường không phải lúc nào cũng lắp trực tiếp tại cầu thang, nhưng nếu tuyến thiết kế yêu cầu chống chảy ngược ở vị trí gần khu vực này thì cần kiểm tra đúng chiều dòng chảy và đúng áp lực làm việc.
Kiểm tra áp lực và kích cỡ DN của van
Hệ thống PCCC tại cầu thang thoát hiểm thường liên quan đến đường ống đứng cấp nước cho nhiều tầng. Vì vậy, van Arita cần có kích cỡ DN và cấp áp phù hợp với hồ sơ thiết kế.
Không nên tự ý giảm kích cỡ van vì có thể làm tăng tổn thất áp, giảm lưu lượng nước và ảnh hưởng đến khả năng cấp nước chữa cháy tại các tầng. Đặc biệt với nhà cao tầng, áp lực trên đường ống đứng cần được kiểm soát kỹ.
Cần kiểm tra thông số như DN50, DN65, DN80, DN100 hoặc các kích cỡ khác theo bản vẽ. Đồng thời, cấp áp như PN10, PN16 hoặc yêu cầu riêng của hệ thống cũng cần được đối chiếu trước khi lắp.
Chú ý tiêu chuẩn mặt bích, gioăng và bulong
Nếu van Arita dùng kiểu kết nối mặt bích, cần kiểm tra tiêu chuẩn mặt bích trước khi lắp. Mặt bích của van phải đồng bộ với mặt bích đường ống, gioăng và bulong.
Nếu sai tiêu chuẩn mặt bích, lỗ bulong có thể không khớp, gioăng ép không đều hoặc phát sinh rò nước khi thử áp. Tại khu vực cầu thang thoát hiểm, rò nước có thể làm trơn sàn, ảnh hưởng lối đi và gây mất an toàn.
Bulong cần đủ số lượng, siết đều và không rỉ nặng. Gioăng cần nằm đúng vị trí, không bị lệch, không lòi ra ngoài và không bị nứt sau khi siết.
Kiểm soát rò rỉ nước tại khu vực cầu thang
Rò rỉ nước tại cầu thang thoát hiểm cần được xử lý sớm. Nước rò có thể làm sàn trơn, gây nguy hiểm khi di chuyển, đặc biệt trong tình huống thoát nạn khẩn cấp.
Các vị trí cần kiểm tra gồm mặt bích, trục van, thân van, nắp van, mối nối đường ống và khu vực quanh hộp chữa cháy. Nếu thấy nền ẩm, vệt nước, rỉ sét hoặc nước nhỏ giọt, cần kiểm tra nguyên nhân ngay.
Không nên để tình trạng rò nhỏ kéo dài. Với hệ thống PCCC, rò rỉ không chỉ gây mất nước mà còn có thể làm giảm áp lực hoặc ảnh hưởng đến độ tin cậy của hệ thống khi cần sử dụng.
Đảm bảo van dễ thao tác khi cần
Van Arita tại cầu thang thoát hiểm cần dễ thao tác cho đội kỹ thuật và đội PCCC cơ sở. Không nên để van bị che bởi tủ kỹ thuật, hộp chữa cháy, đồ đạc, biển chỉ dẫn hoặc vật tư tạm.
Nếu dùng van tay quay, cần có đủ khoảng trống để quay hết hành trình. Nếu dùng van tay gạt, cần đảm bảo tay gạt không vướng tường, cửa, lan can hoặc hộp kỹ thuật.
Với van nằm trong hộp kỹ thuật, cửa hộp phải mở được dễ dàng. Không nên khóa, che hoặc đặt vật cản trước cửa hộp khiến việc kiểm tra và thao tác mất thời gian.
Ghi nhãn rõ trạng thái và khu vực phục vụ
Cầu thang thoát hiểm thường có nhiều tầng, nhiều nhánh và nhiều vị trí giống nhau. Nếu van không có nhãn rõ, đội vận hành rất dễ nhầm lẫn giữa van tầng này với tầng khác.
Mỗi van Arita nên có nhãn ghi rõ van thuộc tầng nào, tuyến nào, cấp cho khu vực nào và trạng thái bình thường là mở hay đóng. Với van quan trọng, nên có thẻ trạng thái để dễ kiểm tra định kỳ.
Nhãn cần đặt ở vị trí dễ nhìn, không bị che bởi bụi, sơn, tủ kỹ thuật hoặc vật dụng khác. Khi thay đổi đường ống hoặc cải tạo hệ thống, nhãn van cũng cần được cập nhật lại.
Chú ý khu vực có cửa chống cháy và chiếu nghỉ
Cầu thang thoát hiểm thường có cửa chống cháy, chiếu nghỉ, lan can và lối lên xuống liên tục. Van Arita không nên lắp ở vị trí làm vướng cửa mở, vướng tay nắm hoặc gây khó khăn khi di chuyển.
Nếu van nằm gần cửa chống cháy, cần kiểm tra khi cửa mở hết có chạm vào van hay không. Nếu tay quay hoặc tay gạt cản cửa, cần điều chỉnh vị trí hoặc chọn phương án lắp phù hợp hơn.
Tại chiếu nghỉ, không nên đặt van quá thấp hoặc quá nhô ra ngoài. Khu vực này thường là điểm tập trung người khi di chuyển, nên mọi thiết bị cần gọn và an toàn.
Bảng checklist kiểm tra van Arita tại cầu thang thoát hiểm
| Hạng mục kiểm tra | Nội dung cần lưu ý |
|---|---|
| Vị trí lắp | Không cản lối thoát nạn, không làm hẹp cầu thang hoặc chiếu nghỉ |
| Loại van | Chọn đúng van cổng, van bướm, van một chiều hoặc van khóa theo thiết kế |
| Kích cỡ DN | Đúng theo bản vẽ, không tự ý giảm kích cỡ |
| Áp lực làm việc | Phù hợp áp lực vận hành và áp lực thử kín |
| Mặt bích | Đồng bộ tiêu chuẩn, không lệch lỗ, không rò nước |
| Gioăng | Ép đều, không nứt, không lệch, không lòi ra ngoài |
| Bulong | Đủ số lượng, siết đều, không rỉ nặng |
| Rò rỉ nước | Kiểm tra thân van, trục van, mặt bích và mối nối |
| Không gian thao tác | Tay quay, tay gạt, hộp số không bị vướng |
| Nhãn van | Ghi rõ tầng, tuyến cấp, khu vực phục vụ và trạng thái chuẩn |
| Cửa chống cháy | Van không cản cửa mở, không vướng lối di chuyển |
| Bảo trì định kỳ | Có lịch kiểm tra và ghi nhận lỗi phát sinh |
Những lỗi thường gặp khi lắp van PCCC tại cầu thang thoát hiểm
Lỗi đầu tiên là lắp van ở vị trí gây vướng lối đi. Đây là lỗi cần tránh vì cầu thang thoát hiểm phải luôn thông thoáng, đặc biệt khi có sự cố cháy.
Lỗi thứ hai là đặt van trong hộp kỹ thuật nhưng cửa hộp quá nhỏ hoặc bị khóa khó mở. Khi cần kiểm tra hoặc thao tác nhanh, đội kỹ thuật sẽ mất nhiều thời gian.
Lỗi thứ ba là không kiểm tra rò rỉ nước. Nước rò tại cầu thang có thể làm sàn trơn, gây nguy hiểm cho người di chuyển và làm mất an toàn vận hành.
Lỗi thứ tư là không có nhãn nhận diện. Khi công trình có nhiều tầng, nếu van không ghi rõ tầng và tuyến cấp, đội bảo trì rất dễ thao tác nhầm.
Lỗi thứ năm là không kiểm tra sau khi cải tạo nội thất hoặc sơn sửa. Sau khi thi công hoàn thiện, van có thể bị che bởi tủ, vách, biển chỉ dẫn hoặc vật liệu trang trí.
Lưu ý khi lắp đặt van Arita tại cầu thang thoát hiểm
Trước khi lắp đặt, cần đối chiếu bản vẽ PCCC, kích cỡ đường ống, cấp áp, tiêu chuẩn mặt bích và vị trí thực tế tại cầu thang. Không nên lắp theo cảm tính hoặc chỉ dựa vào vị trí thuận tiện cho thợ thi công.
Khi lắp van mặt bích, cần siết bulong đều theo đường chéo để gioăng kín và không bị lệch. Sau khi lắp xong, cần thử áp và kiểm tra kỹ các điểm nối.
Nếu van nằm trong hộp kỹ thuật, cần đảm bảo cửa hộp đủ rộng, mở được dễ dàng và không bị vật cản phía trước. Nếu van nằm lộ thiên, cần bố trí sao cho gọn, an toàn và không gây vướng khi thoát nạn.
Lưu ý khi bảo trì van Arita tại cầu thang thoát hiểm
Van Arita tại cầu thang thoát hiểm cần được kiểm tra định kỳ cùng với hệ thống họng nước, đường ống đứng và thiết bị PCCC từng tầng. Đây là khu vực thường xuyên có người qua lại nên các lỗi rò nước, va chạm hoặc mất nhãn cần được phát hiện sớm.
Nội dung bảo trì gồm kiểm tra trạng thái mở đóng, rò nước, mặt bích, gioăng, bulong, tay quay, tay gạt, hộp số, nhãn nhận diện và khoảng trống thao tác. Nếu có van tín hiệu, cần kiểm tra thêm tín hiệu trả về tủ trung tâm.
Sau mỗi lần bảo trì, cần đưa van về đúng trạng thái vận hành ban đầu. Nếu có đóng van để sửa chữa, phải mở lại đúng quy định và ghi nhận vào hồ sơ kiểm tra.
Kết luận
Van Arita lắp tại khu vực cầu thang thoát hiểm cần chú ý vị trí lắp đặt, không cản lối thoát nạn, không vướng cửa chống cháy, đúng loại van, đúng kích cỡ DN, đúng áp lực, đúng tiêu chuẩn mặt bích và dễ thao tác khi cần. Ngoài ra, cần kiểm soát rò rỉ nước, nhãn nhận diện và bảo trì định kỳ.
Khi bố trí đúng, van Arita giúp hệ thống PCCC tại cầu thang thoát hiểm vận hành ổn định, dễ kiểm tra và không ảnh hưởng đến chức năng thoát nạn của công trình. Nếu cần tham khảo nhóm van dùng cho hệ thống chữa cháy, có thể xem thêm tại Van PCCC.

