Van Arita dùng cho công trình cải tạo hệ thống PCCC nên chọn theo tiêu chí nào?

Van Arita dùng cho công trình cải tạo hệ thống PCCC cần được lựa chọn kỹ hơn so với công trình lắp mới, vì hệ thống hiện hữu thường đã có sẵn đường ống, mặt bích, không gian lắp đặt, áp lực vận hành, hồ sơ cũ và các giới hạn thi công thực tế. Nếu chọn van chỉ theo kích cỡ hoặc theo giá, rất dễ gặp lỗi không lắp vừa, sai tiêu chuẩn kết nối, lệch mặt bích, không đủ áp lực, thiếu chứng từ hoặc khó nghiệm thu sau cải tạo.

Trong công trình cải tạo PCCC, mục tiêu không chỉ là thay van mới, mà còn phải đảm bảo van mới tương thích với hệ thống cũ, dễ lắp đặt, dễ vận hành, không làm thay đổi sai thiết kế và giúp hệ thống chữa cháy hoạt động ổn định hơn sau khi nâng cấp.

Nếu bạn đang tìm hiểu tổng thể các dòng van dùng cho hệ thống chữa cháy, có thể tham khảo nhóm Van chữa cháy UL/FM Arita để xem các sản phẩm như van cổng, van bướm, van 1 chiều, lọc Y và van xả khí chuyên dùng cho hệ thống PCCC.

Cải tạo hệ thống PCCC là gì?

Cải tạo hệ thống PCCC là quá trình sửa chữa, thay thế, nâng cấp hoặc điều chỉnh một phần hệ thống phòng cháy chữa cháy đã có sẵn. Công việc này có thể bao gồm thay van cũ bị rò, bổ sung van tín hiệu điện, thay van 1 chiều sau bơm, thêm lọc Y, thay van cổng trên tuyến chính, cải tạo phòng bơm, mở rộng tuyến sprinkler hoặc thay đổi đường ống theo mặt bằng mới.

Khác với công trình lắp mới, hệ thống cải tạo thường có nhiều yếu tố bị giới hạn. Đường ống cũ có thể đã rỉ, mặt bích không còn đẹp, khoảng cách lắp đặt không chuẩn, không gian thao tác hẹp hoặc hồ sơ hoàn công không đầy đủ. Vì vậy, khi chọn van Arita cho công trình cải tạo PCCC, cần khảo sát thực tế trước khi quyết định.

Nếu không khảo sát kỹ, van mới có thể đúng DN nhưng không lắp vừa, đúng loại nhưng sai chiều dài, đúng áp lực nhưng sai mặt bích hoặc đúng chức năng nhưng không có chỗ thao tác sau khi lắp.

Vì sao chọn van cho công trình cải tạo PCCC cần cẩn thận hơn?

Trong hệ thống PCCC hiện hữu, mọi thay đổi đều có thể ảnh hưởng đến vận hành chung. Một van thay sai kích cỡ có thể làm giảm lưu lượng. Một van 1 chiều lắp sai chiều có thể làm nước hồi ngược về bơm. Một van bướm thay vào vị trí cũ nhưng đĩa bị cấn mặt bích có thể đóng mở nặng hoặc không kín.

Ngoài ra, công trình cải tạo thường cần hạn chế thời gian dừng hệ thống. Nếu chọn sai van, việc tháo lắp lại sẽ làm kéo dài thời gian thi công, ảnh hưởng đến hoạt động của nhà xưởng, tòa nhà, kho hàng hoặc khu vực đang sử dụng.

Với hệ thống PCCC, sau khi cải tạo thường phải kiểm tra, thử áp, nghiệm thu nội bộ hoặc nghiệm thu lại theo yêu cầu công trình. Vì vậy, van mới cần có hồ sơ rõ ràng, phù hợp thông số và đáp ứng điều kiện thực tế.

Tiêu chí 1: Chọn đúng chức năng của van theo vị trí cải tạo

Trước tiên cần xác định vị trí đó cần van để làm gì. Không nên thay van theo kiểu “cứ cùng kích cỡ là lắp được”. Trong hệ thống PCCC, mỗi loại van có chức năng riêng.

Nếu cần đóng mở tuyến ống chính, có thể dùng van cổng Arita hoặc van bướm Arita tùy thiết kế. Nếu cần giám sát trạng thái đóng mở, nên chọn van bướm tín hiệu điện Arita. Nếu cần ngăn nước chảy ngược sau bơm, phải chọn van 1 chiều Arita. Nếu cần bảo vệ thiết bị khỏi cặn, dùng lọc Y Arita. Nếu cần loại bỏ khí trong đường ống, dùng van xả khí Arita.

Trong công trình cải tạo, không nên tự ý thay đổi chức năng van nếu chưa có xác nhận kỹ thuật. Ví dụ, không nên thay van bướm tín hiệu điện bằng van bướm tay quay thường nếu tuyến đó cần báo trạng thái về tủ trung tâm. Cũng không nên bỏ van 1 chiều chỉ vì muốn giảm chi phí hoặc tiết kiệm không gian.

Tiêu chí 2: Chọn đúng kích cỡ DN hoặc inch

Kích cỡ van phải khớp với đường kính danh nghĩa của đường ống hiện hữu. Nếu tuyến ống là DN100 thì nên chọn van DN100, nếu tuyến ống là DN150 thì chọn van DN150, trừ khi hồ sơ thiết kế cải tạo có yêu cầu chuyển cỡ rõ ràng.

Trong công trình cải tạo, cần đặc biệt cẩn thận vì đường ống cũ đôi khi không còn tem nhãn, hoặc người dùng chỉ đo đường kính ngoài rồi suy ra kích cỡ. Cách này dễ nhầm. Nên kiểm tra ký hiệu trên van cũ, bản vẽ hoàn công, đường kính mặt bích, số lỗ bulong và tiêu chuẩn kết nối để xác định đúng size.

Một số size dễ nhầm như DN65 tương đương khoảng 2-1/2 inch, DN80 tương đương khoảng 3 inch, DN100 tương đương khoảng 4 inch. Nếu nhầm kích cỡ, van mới có thể không lắp được hoặc phải dùng thêm phụ kiện chuyển đổi.

Tiêu chí 3: Kiểm tra tiêu chuẩn mặt bích và kiểu kết nối

Đây là tiêu chí rất quan trọng khi thay van cho hệ thống cũ. Cùng một kích cỡ DN nhưng tiêu chuẩn mặt bích có thể khác nhau, số lỗ bulong khác nhau, đường kính vòng chia lỗ khác nhau hoặc độ dày mặt bích khác nhau.

Khi chọn van Arita cho công trình cải tạo, cần kiểm tra van cũ đang dùng kết nối mặt bích, wafer, lug, nối rãnh hay kiểu khác. Nếu là mặt bích, cần kiểm tra số lỗ, khoảng cách lỗ, đường kính mặt bích, tiêu chuẩn PN hoặc tiêu chuẩn kết nối tương ứng.

Nếu là van bướm wafer hoặc lug, cần kiểm tra khoảng cách giữa hai mặt bích, chiều dài bulong và khoảng hở để đĩa van xoay. Nếu chọn sai kiểu kết nối, khi ra công trình có thể không lắp được dù đúng kích cỡ DN.

Tiêu chí 4: Kiểm tra chiều dài lắp đặt của van cũ và van mới

Trong hệ thống cải tạo, khoảng cách giữa hai đầu ống thường đã cố định. Nếu van mới có chiều dài thân khác van cũ, có thể phải cắt hàn lại đường ống, thêm đoạn ống, thay đổi mặt bích hoặc chỉnh lại giá đỡ.

Vì vậy, trước khi đặt van Arita, cần đo chiều dài lắp đặt thực tế của van cũ, đặc biệt với van cổng, van 1 chiều, lọc Y và các dòng van mặt bích. Với van bướm wafer, chiều dài thường gọn hơn, nhưng vẫn cần kiểm tra khoảng cách mặt bích và độ phù hợp khi kẹp giữa hai mặt bích.

Nếu công trình cần thay nhanh, hạn chế dừng hệ thống, tiêu chí chiều dài lắp đặt càng quan trọng. Chọn đúng chiều dài sẽ giúp việc thay thế nhanh hơn và giảm phát sinh tại công trình.

Tiêu chí 5: Chọn đúng áp lực làm việc

Van Arita dùng cho cải tạo hệ thống PCCC phải có cấp áp lực phù hợp với áp lực thiết kế và áp lực thực tế của hệ thống. Đặc biệt các vị trí như phòng bơm, đường đẩy sau bơm, tuyến chính, hệ sprinkler hoặc nhà cao tầng cần kiểm tra kỹ áp lực.

Không nên chỉ thấy van cũ cùng kích cỡ rồi chọn van mới tương tự mà bỏ qua cấp áp. Hệ thống cũ có thể đã thay đổi bơm, nâng áp, mở rộng tuyến hoặc cải tạo công năng. Vì vậy, cần kiểm tra lại áp lực vận hành, áp lực thử và yêu cầu nghiệm thu sau cải tạo.

Một van đúng size nhưng áp lực không đủ có thể rò khi thử kín, hư gioăng hoặc không đạt yêu cầu khi nghiệm thu.

Tiêu chí 6: Kiểm tra vật liệu và lớp phủ bảo vệ

Hệ thống PCCC bằng nước thường sử dụng nhiều dòng van thân gang, gang cầu hoặc vật liệu phù hợp theo từng model. Khi cải tạo, cần chọn vật liệu tương thích với môi trường nước chữa cháy và điều kiện lắp đặt.

Nếu van lắp ở phòng bơm, tuyến chính hoặc nơi chịu áp cao, vật liệu thân van cần chắc chắn, chịu áp tốt. Nếu van lắp ngoài trời, tầng hầm hoặc hố van ẩm, cần chú ý lớp sơn phủ, khả năng chống rỉ, bulong, tay quay, hộp số và mặt bích.

Với van bướm, cần kiểm tra vật liệu đĩa van, trục van và gioăng. Với van 1 chiều, cần kiểm tra lá van, bản lề và bề mặt làm kín. Với lọc Y, cần kiểm tra thân lọc, lưới lọc, nắp lọc và gioăng nắp.

Tiêu chí 7: Chọn loại van dễ thao tác và dễ kiểm tra sau cải tạo

Nhiều hệ thống cải tạo bị giới hạn không gian. Van có thể nằm trong tầng hầm, tủ kỹ thuật, âm trần, hố van ngoài trời hoặc phòng bơm chật. Vì vậy, cần chọn loại van dễ thao tác sau khi lắp.

Nếu không gian hẹp, van bướm Arita thường gọn hơn van cổng. Nếu cần thao tác nhẹ ở size lớn, nên chọn van bướm tay quay hộp số thay vì tay gạt. Nếu cần quan sát trạng thái, van cổng ty nổi hoặc van bướm có chỉ thị rõ sẽ thuận tiện hơn. Nếu tuyến quan trọng cần giám sát, nên chọn van bướm tín hiệu điện Arita.

Không nên chọn van chỉ vì lắp vừa đường ống nhưng sau này tay quay bị vướng tường, tay gạt không đủ góc xoay hoặc lọc Y không tháo được lưới.

Tiêu chí 8: Kiểm tra yêu cầu tín hiệu điện nếu là hệ sprinkler hoặc tuyến quan trọng

Trong nhiều công trình cải tạo, hệ thống cũ có thể chưa có giám sát trạng thái van hoặc cần nâng cấp để đáp ứng yêu cầu quản lý mới. Lúc này, van bướm tín hiệu điện Arita có thể là lựa chọn phù hợp cho các tuyến sprinkler, tuyến cấp chính hoặc khu vực cần báo trạng thái về tủ trung tâm.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ van bướm tín hiệu điện với van điều khiển điện. Van tín hiệu điện thường vẫn vận hành bằng tay nhưng có công tắc báo trạng thái đóng mở. Van điều khiển điện dùng mô tơ để tự động đóng mở. Chọn nhầm hai loại này có thể gây sai chức năng và tăng chi phí không cần thiết.

Khi dùng van tín hiệu điện trong công trình cải tạo, cần kiểm tra thêm đường đi dây, tủ nhận tín hiệu, vị trí hộp công tắc và khả năng bảo trì sau khi lắp.

Tiêu chí 9: Kiểm tra tình trạng đường ống cũ trước khi lắp van mới

Đường ống cũ có thể bị rỉ, lệch tâm, bám cặn, mặt bích cong vênh hoặc bulong đã xuống cấp. Nếu không kiểm tra trước, lắp van mới vào vẫn có thể bị rò nước hoặc đóng mở nặng.

Trước khi lắp van Arita, cần kiểm tra bề mặt mặt bích có sạch không, có bị rỗ hay biến dạng không. Cần kiểm tra hai đầu ống có thẳng tâm không, khoảng cách lắp có đúng không, gioăng mới có phù hợp không và bulong có cần thay mới không.

Nếu đường ống cũ quá xuống cấp, chỉ thay van có thể không giải quyết được vấn đề. Khi đó cần xử lý cả đoạn ống, mặt bích hoặc giá đỡ liên quan.

Tiêu chí 10: Hồ sơ, tem nhãn và chứng từ phục vụ nghiệm thu

Công trình cải tạo PCCC thường vẫn cần hồ sơ kỹ thuật để đối chiếu sau khi thay thế. Khi chọn van Arita, nên chuẩn bị catalogue, CO, CQ, chứng chỉ nếu công trình yêu cầu, phiếu giao hàng và thông tin model sản phẩm.

Tem nhãn trên van cần rõ ràng để nghiệm thu và quản lý sau này. Nếu công trình yêu cầu van UL/FM, cần kiểm tra chứng nhận đúng dòng van, đúng model và đúng kích cỡ. Không nên dùng hồ sơ chung chung không khớp với sản phẩm thực tế.

Hồ sơ càng rõ thì quá trình nghiệm thu cải tạo càng thuận lợi, đặc biệt với nhà xưởng, kho hàng, tòa nhà, trung tâm thương mại hoặc công trình có yêu cầu PCCC chặt chẽ.

Bảng tiêu chí chọn van Arita cho công trình cải tạo PCCC

Gợi ý chọn van Arita theo từng vị trí cải tạo

Cải tạo phòng bơm PCCC

Phòng bơm thường cần van cổng, van bướm, van 1 chiều và có thể có lọc Y, van xả khí theo thiết kế. Khi chọn van cho phòng bơm, cần ưu tiên đúng áp lực, đúng chiều dòng chảy, dễ quan sát trạng thái và dễ bảo trì. Van 1 chiều sau bơm cần kiểm tra kỹ vì liên quan đến chống hồi lưu và giữ áp hệ thống.

Cải tạo tuyến ống chính

Tuyến chính cần van có độ bền cao, đúng kích cỡ và không làm giảm lưu lượng. Có thể dùng van cổng hoặc van bướm tùy thiết kế. Nếu tuyến cần giám sát, nên cân nhắc van bướm tín hiệu điện.

Cải tạo hệ sprinkler

Với hệ sprinkler, cần chú ý van tín hiệu điện, van chặn khu vực, lọc Y, van xả khí và khả năng giám sát trạng thái. Các van cấp nước cho sprinkler cần tránh bị đóng nhầm, nên có nhãn rõ và kiểm tra tín hiệu nếu có.

Cải tạo đường ống tầng hầm hoặc âm trần

Các vị trí này cần ưu tiên van gọn, dễ thao tác, có cửa thăm và hạn chế rò rỉ. Lọc Y và van xả khí nếu lắp âm trần phải có lối tiếp cận để vệ sinh hoặc thay thế sau này.

Cải tạo hố van ngoài trời

Cần chú ý chống rỉ, khả năng thoát nước hố van, nắp bảo vệ, không gian thao tác và chống va chạm. Van ngoài trời nên có nhãn rõ để dễ kiểm tra định kỳ.

Các lỗi thường gặp khi chọn van cho công trình cải tạo PCCC

Lỗi đầu tiên là chỉ chọn theo DN mà không kiểm tra tiêu chuẩn mặt bích. Kết quả là van đúng size nhưng không khớp lỗ bulong hoặc không lắp vừa.

Lỗi thứ hai là không đo chiều dài lắp đặt. Van mới dài hơn hoặc ngắn hơn van cũ khiến phải cắt sửa đường ống.

Lỗi thứ ba là chọn van không đủ áp lực. Khi thử kín, van bị rò hoặc không đạt yêu cầu.

Lỗi thứ tư là bỏ qua không gian thao tác. Sau khi lắp xong, tay quay bị vướng, lọc Y không tháo được lưới hoặc hộp tín hiệu bị che khuất.

Lỗi thứ năm là thiếu hồ sơ nghiệm thu. Van đã lắp nhưng thiếu catalogue, CO, CQ hoặc chứng chỉ cần thiết khiến quá trình bàn giao bị kéo dài.

Quy trình chọn van Arita cho công trình cải tạo PCCC

Trước tiên, cần khảo sát thực tế hệ thống cũ. Ghi lại vị trí van cần thay, loại van cũ, kích cỡ, kiểu kết nối, tiêu chuẩn mặt bích, chiều dài lắp đặt, áp lực hệ thống và tình trạng đường ống xung quanh.

Tiếp theo, đối chiếu với bản vẽ thiết kế, bản vẽ hoàn công hoặc yêu cầu cải tạo mới. Nếu hồ sơ cũ không đầy đủ, cần đo trực tiếp và chụp ảnh thực tế để tránh nhầm.

Sau đó, chọn model van Arita phù hợp với chức năng, áp lực, kích cỡ và vị trí lắp. Với tuyến cần giám sát, cân nhắc loại tín hiệu điện. Với vị trí hẹp, ưu tiên loại gọn và dễ thao tác.

Cuối cùng, chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật, kiểm tra hàng trước khi lắp, thử áp sau khi lắp và ghi nhận kết quả để phục vụ nghiệm thu cải tạo.

Kết luận

Van Arita dùng cho công trình cải tạo hệ thống PCCC nên được chọn theo các tiêu chí: đúng chức năng, đúng kích cỡ, đúng kiểu kết nối, đúng tiêu chuẩn mặt bích, đúng chiều dài lắp đặt, đúng áp lực làm việc, vật liệu phù hợp, dễ thao tác, dễ bảo trì và có hồ sơ kỹ thuật đầy đủ.

Khác với công trình mới, công trình cải tạo có nhiều giới hạn từ hệ thống cũ như mặt bích hiện hữu, không gian lắp đặt, đường ống đã xuống cấp, hồ sơ thiếu hoặc tuyến ống khó tiếp cận. Vì vậy, khảo sát thực tế là bước rất quan trọng trước khi đặt van.

Khi chọn đúng van Arita và lắp đặt đúng kỹ thuật, hệ thống PCCC sau cải tạo sẽ vận hành ổn định hơn, giảm rò rỉ, dễ nghiệm thu và an toàn hơn trong quá trình sử dụng lâu dài.

Câu hỏi thường gặp về chọn van Arita cho công trình cải tạo PCCC